Co dają szachy

„Szachy, to … rozrywka najszlachetniejsza, wymagająca najwyższego kunsztu” jak napisano w 1283 roku, w pierwszym podręczniku gry w szachy. Szachy to gra, która ma w sobie mnóstwo zalet.

Szachy to dyscyplina łącząca elementy sportu, nauki i sztuki – stwarza nieograniczone możliwości wykazania inicjatywy i fantazji. Rozwijając wyobraźnię, pamięć, zdolność abstrakcyjnego, logicznego myślenia kształtuje cechy charakteru nieodzowne do osiągnięcia zwycięstwa na szachownicy, jak i w życiu.

Szachy są sportem umysłowym ze wszystkimi elementami sportowej rywalizacji wymagającej umiejętności panowania nad sobą, wytrwałości, przezorności, odwagi, woli zwycięstwa. Rozwijają inteligencję i zdolności twórcze. Niezaprzeczalne są walory szachów społeczne, kulturalne i wychowawcze.

 

ZALETY KRÓLEWSKIEJ GRY

 

… Spróbujmy określić w jakich płaszczyznach szachy wpływają na rozwój psychiczny i intelektualny dziecka:

1. Rozwój zainteresowań - dziecko poznaje nową dyscyplinę, której istotą jest samodzielne, logiczne rozumowanie, łączące poszczególne elementy wiedzy w jedną harmonijną całość.

2. Aktywność twórcza – specyfika gry w szachy wyklucza odtwórcze traktowanie tego zagadnienia. Wszelkie próby bezmyślnego naśladownictwa skazane są na niepowodzenie. Dziecko samo kreuje wydarzenia na szachownicy i ponosi za nie odpowiedzialność.

3. Rozwijanie pamięci i uwagi – główną umiejętnością w szachach jest zdolność zreasumowania każdej pozycji w sposób dynamiczny, w kategoriach najważniejszych jej elementów. Cała szachownica zostaje ukształtowana w przestrzenno-czasową postać, czyli wzorzec. Towarzyszy temu rozwój wyobraźni wzrokowej i koncentracji.

4. Myślenie logiczno-wyobrażeniowe – ludzie myślą czasami za pomocą wyobrażeń, które są obrazami psychicznymi rzeczywistych doznań zmysłowych. Najmocniejszą stroną większości ludzi zdaje się być wyobraźnia wzrokowa, i ten właśnie rodzaj myślenia najpełniej rozwija gra szachowa.

5. Rozwój pozytywnych sfer osobowości – szachy wykształcają poczucie obiektywizmu, uznawanie prawd innych ludzi, uczą tolerancji i reakcji na niepowodzenia.

6. Konsekwencja i wytrwałość w działaniu – dzieci mające styczność z szachami, zupełnie inaczej podchodzą do porażek.  Zazwyczaj ponownie starają się rozwiązać określony problem i czynią to aż do skutku. Ich rówieśnicy natomiast, bądź rezygnują z wykonania zadania, bądź też obniżają sobie skalę trudności.

7. Aspekty wychowawcze - można je rozpatrywać w kategoriach kary i nagrody. Czymże innym jak karą jest przegrana? W dodatku wymierzona natychmiast i adekwatnie do czynu. To samo można powiedzieć o nagrodzie, jaką bez wątpienia jest dla młodego człowieka zwycięstwo, odniesione siłą własnego umysłu.”

 

Andrzej Modzelan. Przegląd Szachowy Nr 5/2000 s. 29.